'Kabinet wil sneller in kunnen grijpen bij ontspoorde demonstraties'

Burgemeesters krijgen mogelijk extra bevoegdheden om sneller op te treden bij demonstraties die uit de hand dreigen te lopen. Dat melden ingewijden aan De Telegraaf. Het kabinet werkt aan een aanpassing van de demonstratiewet, waardoor lokale bestuurders eerder kunnen ingrijpen als de openbare orde of veiligheid in gevaar komt.

Volgens de plannen van ministers Heerma (Binnenlandse Zaken) en Van Weel (Justitie en Veiligheid) komt er mogelijk een speciale noodbevoegdheid. Daarmee kunnen burgemeesters demonstraties sneller verplaatsen of zelfs beëindigen wanneer sprake is van ernstige wanordelijkheden. Ook de Mobiele Eenheid krijgt meer ruimte om bij escalaties sneller op te treden.

Waarom wil het kabinet de regels aanpassen?

De plannen volgen op een reeks demonstraties die de afgelopen jaren voor veel discussie zorgden. Daarbij gaat het onder meer om acties van Extinction Rebellion, bezettingen van universiteitsgebouwen, boerenprotesten, demonstraties rond de oorlog in Gaza en anti-azc-protesten. Hoewel volgens politiecijfers het overgrote deel van de ruim 6.500 demonstraties per jaar zonder problemen verloopt, zorgen incidenten volgens het kabinet voor grote druk op politie en justitie.

Een onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) concludeerde eind vorig jaar dat burgemeesters op basis van de huidige wetgeving al kunnen ingrijpen als de openbare orde of verkeersveiligheid in het geding is. De onderzoekers zagen daarom geen noodzaak om het demonstratierecht zelf aan te passen, maar stelden wel dat de landelijke politiek regels verder kan verduidelijken.

Het kabinet kiest nu voor die route. Naast een mogelijke noodbevoegdheid wordt gekeken naar extra mogelijkheden om demonstraties te verplaatsen en bestuursrechtelijk op te treden tegen actievoerders die zich niet aan opgelegde voorwaarden houden. De voorstellen worden de komende periode verder uitgewerkt.