Burgemeesters bezorgd om verharding en bedreigingen lokale politici

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen, over precies een maand, trekken burgemeesters door het hele land aan de bel. In recente toespraken spreken zij hun grote zorgen uit over verharding en verruwing in de politiek en de samenleving. Dat blijkt uit een analyse van ongeveer honderd speeches door het ANP.

De toespraken werden gehouden bij onder meer nieuwjaarsrecepties en herdenkingen. Steeds vaker gaat het daarin over intimidatie en bedreigingen.

Burgemeester Maarten Haverkamp van De Bilt concludeert dat bedreigingen "leiden er zelfs toe dat sommige raadsleden zich niet meer verkiesbaar stellen". Volgens Cor Lamers van Nissewaard worden "tegenstellingen snel worden uitvergroot, de omgangsvormen stroef zijn en het publieke debat verhardt". Ook de burgemeesters van Zaltbommel en De Fryske Marren signaleren dat fatsoensnormen verdwijnen.

Iemand die er ook over mee kan praten, is ex-wethouder in Tilburg Marcelle Hendrickx. In de onderstaande video vertelt ze waarom ze na ruim tien jaar uit de lokale politiek stapt:

2:55

Stalker dwingt Tilburgse wethouder tot emotioneel afscheid

Bedreigingen en ontmenselijkende taal

Sommige burgemeesters leggen een direct verband met gevaarlijke taal. Tijdens de Holocaustherdenking zei burgemeester Karen Heerschop van Houten: "Ook vandaag zien wij hoe mensen worden gereduceerd tot groepen, tot vijanden, tot minderwaardigen. En ook vandaag zien wij hoe woorden kunnen verharden en uitmonden in geweld."

Volgens haar herhaalt de geschiedenis zich niet, maar "we zien hoe ontmenselijkende taal steeds normaler wordt. Migranten, religieuze minderheden, lhbtqi+ personen of politieke tegenstanders worden niet langer beschreven als mensen, maar als 'vijanden van binnenuit'. In nazi-Duitsland begon het precies zo."

Kritiek op landelijke en internationale leiders

De oproep richt zich niet alleen op lokale politici. Burgemeester Nicole Ramaekers van Gulpen-Wittem zegt: "Wat mij betreft hebben wij, zeker in deze tijd, geen politici meer nodig die zich gedragen alsof ze constant in de puberteit zijn: impulsief, egocentrisch, polariserend, altijd wijzend naar een ander, gebruikmakend van desinformatie, enkel gericht op aandacht en kortetermijnsucces."

Ook internationaal klinkt kritiek. De burgemeester van Hendrik-Ido-Ambacht spreekt over wereldleiders "bij wie feiten onderhandelbaar zijn" en over techondernemers "voor wie genoeg nooit genoeg lijkt". Hij stoort zich aan "het gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef" van "techbro's" als Elon Musk en stelt: "er bestaat ook zoiets als te rijk."

De burgemeester van Renswoude haalt uit naar leiders van grote machten: "Ze gedragen zich als een stel bokito's met maar 1 doel en dat is hun eigen macht en positie te vergroten, en dat gaat ten koste van mensenlevens."