Asielzoekers krijgen geen dwangsommen meer bij lange wachttijden IND

Asielzoekers die lang moeten wachten op een beslissing over hun verblijfsvergunning, kunnen daarvoor binnenkort geen dwangsom meer aanvragen bij de rechter. De Eerste Kamer heeft dinsdag ingestemd met een wetsvoorstel van asielminister Bart van den Brink. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) is blij met het besluit. De dienst betaalde dit jaar al 112 miljoen euro aan dwangsommen.

De IND kampt met enorme achterstanden, waardoor veel asielzoekers langer op een besluit moeten wachten dan wettelijk is toegestaan. Voor mensen die vóór 12 juni een asielaanvraag indienden, kan de wachttijd oplopen tot drie jaar. Tot nu toe konden zij naar de rechter stappen om een dwangsom af te dwingen. Dat moest de overheid aansporen sneller een beslissing te nemen.

'Dwangsommen hebben destructief effect'

Volgens minister Van den Brink werkt die aanpak juist averechts. De afgelopen jaren werden volgens hem meer dan tweehonderd dwangsommen per werkdag aangevraagd. Bij iedere procedure moet een IND-medewerker aan de rechter uitleggen waarom een aanvraag nog niet is behandeld. Dat kost volgens de minister kostbare tijd. "De dwangsommen hebben een destructief effect", zei hij tijdens het debat in de Eerste Kamer.

Al jaren zijn er te weinig opvangplekken voor asielzoekers. Regelmatig slapen mensen buiten bij het aanmeldcentrum in Ter Apel, omdat er binnen geen plek voor ze is. Afgelopen week sliepen er opnieuw mensen buiten. In de onderstaande video reageert asielminister Van den Brink op de situatie:

0:39

Van den Brink over buitenslapers Ter Apel: "Ik heb gemeentes nodig"

Ook de IND is opgelucht. Volgens directeur-generaal Rhodia Maas zorgen de dwangsommen vooral voor extra werkdruk en hoge kosten, zonder dat asielzoekers sneller duidelijkheid krijgen. "Te veel mensen moeten te lang wachten op een beslissing en leven langdurig in onzekerheid", stelt ze. De IND betaalde dit jaar tot september al 112 miljoen euro aan dwangsommen, tegenover 79 miljoen euro in heel vorig jaar.

Uitgeprocedeerde asielzoekers vastzetten

De Eerste Kamer stemde daarnaast in met een maatregel waarmee mensen die geen verblijfsvergunning hebben gekregen en weigeren Nederland te verlaten, kunnen worden vastgezet. Zo moeten zij beschikbaar blijven voor uitzetting. Van den Brink noemt de nieuwe wet "een enorme verbetering" en wil de maatregelen binnen een week invoeren.

De maatregelen komen oorspronkelijk uit een asielwet van voormalig PVV-minister Marjolein Faber. Die wet werd eerder door de Eerste Kamer verworpen nadat de PVV-fractie haar steun had ingetrokken. Van den Brink besloot daarop verschillende onderdelen alsnog afzonderlijk door te voeren.