Een jaar na verkiezingen heeft 30 procent spijt van stem, vooral VVD'ers

Precies een jaar na de Tweede Kamerverkiezingen heeft bijna een op de drie Nederlanders spijt van zijn of haar stem. Vooral onder VVD-kiezers is de teleurstelling groot: maar liefst 54 procent staat niet meer achter de keuze van destijds. Dat blijkt uit representatief onderzoek van het Hart van Nederland Panel onder 2.224 Nederlanders. Ook het kabinet-Jetten krijgt opnieuw een zware onvoldoende.

Van alle mensen die vorig jaar hun stem uitbrachten, zegt 30 procent nu spijt te hebben van die keuze. Bijna twee derde (64 procent) staat er nog wel achter.

De onvrede is vooral groot onder kiezers van de drie regeringspartijen. Naast de VVD heeft 45 procent van de D66-kiezers en eveneens 45 procent van de CDA-kiezers spijt. Bij PVV-stemmers ligt dat percentage met 18 procent een stuk lager. Onder kiezers van GroenLinks-PvdA is dat 15 procent.

Een VVD-kiezer die op de vragenlijst reageert, laat er geen twijfel over bestaan: "Ik zal nooit meer VVD stemmen. De VVD heeft zich laten meesleuren door D66 aangaande het anti-Israëlbeleid."

Zelfs D66-kiezers geven kabinet onvoldoende

Ook het vertrouwen in het kabinet-Jetten blijft bijzonder laag. Nederlanders geven de regering gemiddeld een 3,3 als rapportcijfer, hetzelfde als anderhalve maand geleden op Prinsjesdag. Bijna acht op de tien Nederlanders (79 procent) geven het kabinet een onvoldoende. Slechts 20 procent deelt een voldoende uit.

Zelfs onder de eigen achterban van premier Rob Jetten brokkelt het vertrouwen af. Gemiddeld komt het rapportcijfer onder de D66-stemmers uit op een 5,1. VVD-kiezers zijn nog veel kritischer: 83 procent van deze groep geeft een onvoldoende en het gemiddelde cijfer blijft steken op een 3,1. Onder CDA-kiezers is dat een 4,5.

Ook in de open reacties klinkt stevige kritiek. "De politiek heeft nog niets bereikt. Nou ja, tenzij je het vertrouwen in de politiek naar 0 krijgen meetelt, daar waren ze erg succesvol", schrijft een deelnemer. Die wijst vooral naar de politieke verdeeldheid: "Het grote probleem zit hem er in dat we te veel gepolariseerd zijn."

De teleurstelling gaat verder dan alleen het kabinet. Bijna driekwart van de Nederlanders (73 procent) is sinds de verkiezingen pessimistischer geworden over de toekomst van Nederland. Slechts 5 procent is juist optimistischer geworden.

'Minder partijbelangen, meer Nederland'

Dat de politiek het vertrouwen moet terugwinnen, blijkt ook uit de antwoorden op de vraag wat er als eerste moet veranderen. De grootste groep Nederlanders (30 procent) vindt dat politici minder bezig moeten zijn met partijbelangen en meer met wat goed is voor Nederland.

Nog eens 19 procent wil dat de politiek minder praat en sneller concrete problemen aanpakt, zoals de woningnood en hoge kosten. Een op de tien Nederlanders vindt dat politici vaker met gewone mensen moeten praten en hun ervaringen moeten meenemen in besluiten.

Ook de betrouwbaarheid van politici wordt ter discussie gesteld. Een deelnemer ergert zich aan uitspraken van Kamerleden en bewindspersonen die volgens hem niet kloppen. "Zijn feiten en waarheden ondergeschikt? Dat geeft mij in ieder geval geen vertrouwen in Kabinet en of Tweede Kamerleden."

Een andere deelnemer pleit voor meer directe invloed van burgers: "Zolang er niet geluisterd wordt zal het vertrouwen niet toenemen maar verder afnemen."

Dat gevoel van afstand tot Den Haag is groot. Maar liefst 79 procent van de Nederlanders heeft niet het idee dat zijn of haar opvattingen en belangen voldoende worden meegewogen in de Tweede Kamer. Slechts 16 procent voelt zich wel voldoende vertegenwoordigd.

Vooral onder kiezers van rechtse partijen is dat gevoel sterk. Van de PVV-stemmers voelt slechts 3 procent zich voldoende gehoord in de Tweede Kamer, onder JA21-kiezers is dat 5 procent en bij VVD-kiezers 8 procent. Onder D66-kiezers (35 procent) en GroenLinks-PvdA-stemmers (38 procent) ligt dat aandeel aanzienlijk hoger.