Nederland gaat commerciële DNA-databanken inzetten bij cold cases

Het is nu mogelijk om DNA-profielen van sporen op een plaats delict te vergelijken met de DNA-profielen van personen in genealogische DNA-databanken die daarvoor toestemming hebben gegeven. Dat maakt het Openbaar Ministerie bekend. "Op deze manier zijn ook (verre) verwanten van een potentiële verdachte of onbekende slachtoffers te achterhalen", aldus het OM.

In 2023 startte een pilot van het OM, het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en de politie. Samen maakten zij gebruik van genealogische DNA-databanken om een doorbraak te realiseren in cold cases. Die pilot is nu afgerond. "Dankzij de opgedane ervaringen is een voor Nederland volledig nieuw opsporingsmiddel ontwikkeld dat kan worden ingezet in ernstige strafzaken. Ook leverde de pilot bruikbare aanknopingspunten op in twee van de zes geselecteerde zaken," aldus het OM.

De pilot startte volgens het OM in 2023 met twee Limburgse cold cases, "de zogenoemde Heuvelmoord en de zaak van een onbekende overleden vrouw wier lichaam werd aangetroffen ter hoogte van de Pietersplas in Maastricht. Later dat jaar gaf de rechter-commissaris groen licht voor het gebruik van genealogische DNA-databanken in deze strafzaken."

Lichaamsdelen van vrouw verspreid door Amsterdam

Daarna werden een moordzaak uit Zeeland-West-Brabant aan de pilot toegevoegd en drie Amsterdamse zaken met onbekende doden die vermoedelijk door een misdrijf om het leven waren gekomen. Het gaat bij die laatste zaken om het stoffelijk overschot van een vrouw in een sloot bij Uilenstede in 1995, dat van een overleden man in 1998 in het Flevopark, en lichaamsdelen van een vrouw die in 1992 op diverse plekken in Amsterdam werden aangetroffen.

In de zaak rond de Heuvelmoord zijn in een van de geselecteerde DNA-databanken twee mogelijke verwanten gevonden van de dader. Er loopt een rechtshulpverzoek aan de Verenigde Staten om dat spoor verder te kunnen onderzoeken via stamboomonderzoek. Deze personen wonen daar.

Ook in de cold-casezaak van Zeeland-West-Brabant leverde de nieuwe werkwijze een aanknopingspunt op richting een mogelijke dader. "In het belang van dit lopende onderzoek kan op dit moment nog niet worden gemeld om welke zaak het gaat", aldus het Openbaar Ministerie.

Per zaak toestemming nodig

Het verwantschapsverzoek met behulp van genealogische DNA-databanken kan volgens het OM een manier zijn om het onderzoek verder te brengen. Het Openbaar Ministerie wil deze methode "daarom ook in de toekomst blijven inzetten, en hiervoor per zaak toestemming blijven vragen aan de rechter-commissaris".