Politieke afkeer is groot: meeste Nederlanders hebben een partij die ze niet moeten

Meer dan acht op de tien Nederlanders hebben een afkeer van minstens één politieke partij. Dat blijkt uit het Nationaal Kiezersonderzoek dat werd uitgevoerd rond de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. De weerstand is vooral zichtbaar tussen partijen aan tegenovergestelde kanten van het politieke spectrum, zoals tussen GroenLinks-PvdA- en PVV-kiezers of tussen BBB-stemmers en GroenLinks-PvdA.

Voor ongeveer een derde van de ondervraagden speelt die afkeer zelfs een belangrijke rol in hoe zij zichzelf zien. Onderzoekers spreken daarbij van een "negatieve politieke identiteit". De PVV wordt binnen deze groep het vaakst genoemd als partij waar men zich tegen afzet.

Dat de tegenstellingen in Nederland groter worden, merken ze ook bij SIRE. Om die reden doet de onafhankelijke stichting iets bijzonders: het herhalen van een campagne. De oorspronkelijk in 2023 gelanceerde campagne 'Verlies elkaar niet als polarisatie dichtbij komt' werd begin dit jaar weer van stal gehaald:

0:41

Polarisatie in Nederland neemt toe, SIRE start campagne opnieuw

Vijanddenken

Volgens de onderzoekers kunnen mensen goede redenen hebben om zich af te zetten tegen bepaalde partijen. Toch kan dat problematisch worden als kiezers zich alleen definiëren door waar ze tegen zijn. Voor een gezonde democratie is het volgens hen belangrijk dat mensen ook weten waar ze juist wél bij horen.

Een stap verder gaat zogenoemd vijanddenken, waarbij politieke tegenstanders niet alleen worden afgewezen, maar ook moreel worden veroordeeld. Een kwart van de ondervraagden was het volledig eens met de stelling dat sommige partijen bewust proberen "Nederland kapot te maken". Nog eens 18 procent was het daar gedeeltelijk mee eens.

Verdeeldheid bijna niet zichtbaar in dagelijks leven

Opvallend genoeg lijkt die politieke verdeeldheid in het dagelijks leven beperkt zichtbaar. Meer dan de helft van de deelnemers zegt niet te merken dat relaties in hun directe omgeving zijn verslechterd door politieke meningsverschillen.

Het Nationaal Kiezersonderzoek wordt sinds 1971 gehouden. Voor deze editie vulden ruim 8000 mensen één of meerdere vragenlijsten in.