Polarisatie in Nederland neemt toe, SIRE herhaalt campagne

De polarisatie in Nederland is de afgelopen jaren verder toegenomen. Inmiddels zegt 80 procent van de Nederlanders dat tegenstellingen zijn gegroeid, blijkt uit nieuw onderzoek. Dat is meer dan in 2023. Voor SIRE is dat reden om de polarisatiecampagne uit dat jaar opnieuw te starten.

Uit het onderzoek blijkt dat veel Nederlanders de oorzaak van polarisatie zien in de verharding van de samenleving, minder respect en minder bereidheid om naar elkaar te luisteren. Sociale media, de politiek en mediaberichtgeving worden het vaakst genoemd als aanjagers. Een kwart van de Nederlanders zegt steeds minder begrip te hebben voor de mening van anderen, tegenover 18 procent in 2023.

Groepen tegenover elkaar

Bijna 1,7 miljoen mensen hebben het contact met iemand in hun persoonlijke omgeving verminderd of verbroken vanwege polarisatie. Ook het aantal mensen met vooroordelen over anderen met een afwijkende mening is gestegen: van 20 naar 26 procent. "We voelen ons niet gehoord en zien weinig oplossingen voor onze problemen. Daardoor luisteren we steeds minder naar anderen", zegt hoogleraar Kees van den Bos. "Dat stapelt zich op en vergroot de polarisatie." Volgens hem ontstaan zo groepen die steeds vaker recht tegenover elkaar komen te staan.

Volgens SIRE-directeur Lucy van der Helm is herhaling van de campagne daarom noodzakelijk. Zij stelt dat de sfeer in het land verhardt en dat het gevoel van verbondenheid afneemt. Zorgen nemen toe, maar ook het meedoen aan polariserend denken groeit. "De campagne uit 2023 werd goed ontvangen en bereikte bijna heel Nederland. Het publiek gaf aan dat de campagne zorgde voor bewustwording en een eerste aanzet tot gedragsverandering", zegt Van der Helm. Dat effect verdwijnt volgens haar echter na verloop van tijd. Daarom kiest SIRE opnieuw voor dezelfde campagne, omdat de impact van polarisatie groter wordt en herhaling de boodschap versterkt.

Volgens de deelnemers aan het onderzoek ligt de oplossing in meer respect voor andere meningen, beter luisteren en het actief zoeken naar gedeelde waarden. Ook neutralere berichtgeving en minder extreem taalgebruik door politici worden genoemd. Van den Bos: "Als we polarisatie willen voorkomen, moeten we ons echt verdiepen in andere meningen. Niet te snel denken dat andere ideeën onzin of immoreel zijn. Luister eerst naar anderen en ga respectvol met elkaar om."