Bijna iedereen voelt het: zo verhard is Nederland geworden

Bijna iedereen in Nederland heeft het gevoel dat het land harder is geworden. Uit een representatief panelonderzoek onder 3.278 deelnemers van het Hart van Nederland Panel blijkt dat maar liefst 91 procent zegt dat de samenleving naar hun mening is verhard. Slechts een kleine minderheid ziet dat niet zo. Het gevoel leeft breed, ongeacht leeftijd of achtergrond.

De plek waar mensen de verharding het sterkst merken, is het verkeer. Weinig geduld, snel boos op medeweggebruikers en elkaar weinig ruimte geven: het zijn zaken die je wellicht zelf ook in het verkeer merkt. Bijna acht op de tien deelnemers zegt dat het daar misgaat. Ook online loopt de spanning hoog op. 65 procent merkt verharding in contact tussen gewone mensen op sociale media en 53 procent vindt dat media en influencers daar ook een belangrijke rol in spelen. 55 procent wijst ook op verminderd respect voor gezag, zoals politie en handhavers. 31 procent ziet dat beleefd taalgebruik erg achteruit is gegaan.

Waarom verharding

Als deelnemers mogen aangeven welke factoren het belangrijkst zijn bij de verharding van de samenleving, wijzen de meesten op de opvoeding thuis (61 procent). Direct daarachter volgen culturele verschillen (59 procent) en polarisatie in politiek en media (58 procent). Ook slecht voorbeeldgedrag van media, influencers en politici wordt door 58 procent genoemd.

Sociale media en de algoritmen die deze platformen beheersen staan met 55 procent ook hoog. Veel mensen hebben dus het idee dat online platforms ruzie en harde meningen eerder groter maken dan kleiner. Ook de individualisering van de samenleving, het gevoel dat iedereen in de eerste plaats met zichzelf bezig is, wordt vaak genoemd (47 procent). Mentale of psychische problematiek werd door 46 procent aangevinkt.

Ook SIRE ziet dat de verharding en polarisatie toeneemt en is daarom opnieuw gestart met een campagne:

0:41

Polarisatie in Nederland neemt toe, SIRE start campagne opnieuw

Korter lontje

De verharding merken mensen soms ook bij zichzelf. Bijna een derde van de deelnemers (31 procent) zegt dat het eigen lontje in de afgelopen tien jaar korter is geworden. Als oorzaak wijzen mensen vooral naar ergernis over de staat van het land. Voor 55 procent is dat een van de voornaamste redenen voor hun 'kortere lontje'.

Ook ervaren onrecht of een gevoel van gebrek aan controle speelt een grote rol (41 procent), net als negatief nieuws en het gevoel van voortdurende crises (36 procent). Daarnaast spelen mentale belasting, zoals stress, angst of somberheid, voor veel mensen mee (33 procent), en zorgen ook de sfeer op online en sociale media volgens een deel van de deelnemers (24 procent) voor hun persoonlijke gevoel dat ze minder dulden.