'Amsterdam stuurt steeds meer daklozen naar buitenland, vaak zonder opvang'

Amsterdam helpt steeds meer daklozen om terug te keren naar het buitenland. Het aantal mensen dat met hulp van de gemeente vertrekt, is sinds 2022 meer dan verdubbeld. Dit jaar zijn tot en met oktober al 640 mensen vertrokken, tegenover 281 in heel 2022. Maar of zij in het buitenland daadwerkelijk beter af zijn, is lang niet altijd duidelijk. Dat blijkt uit onderzoek van stadsomroep AT5, die meeliep met hulpverleners.

In opdracht van de gemeente helpen welzijnsorganisaties PerMens, De Regenboog Groep en het Leger des Heils daklozen bij hun vertrek. Vaak gaat het om een snelle terugkeer, waarbij iemand alleen een ticket en soms wat geld voor onderweg krijgt. Zo'n vertrek kan binnen een dag worden geregeld.

De hulp is vrijwillig en richt zich vooral op dakloze EU-burgers. Dit jaar kwamen bij Amsterdamse hulpverleners 3644 mensen in beeld die buiten slapen, onder wie 1280 mensen uit andere EU-landen.

Niet alleen in Amsterdam zijn er veel daklozen en buitenslapers, ook in Rotterdam spelen vergelijkbare problemen. In de bovenstaande video zie je tegen welke problemen ze daar aanlopen en hoe ze contact proberen te houden met daklozen.

Niet altijd terug naar eigen land

Opvallend is dat daklozen niet altijd naar hun land van herkomst vertrekken. Zo volgde AT5 een man die vanuit Amsterdam naar het Franse Lyon reisde, hoewel hij daar geen aantoonbaar netwerk had. Hij vertelde hulpverleners dat zijn zus er woonde, maar dat bleek later niet te kloppen.

Een week na zijn vertrek sliep hij opnieuw op straat en bleek ook het vinden van werk lastig. Volgens hulpverleners zijn de verhalen van daklozen niet altijd te controleren.

Eén op vijf keert terug

De gemeente wil meer inzetten op zogenoemde zachte landingen, waarbij mensen na aankomst in het buitenland begeleiding of zorg krijgen. In de praktijk gebeurt dat nog relatief weinig, omdat zulke trajecten veel tijd kosten. Bij snelle terugkeer is vaak niet bekend hoe het daarna met iemand gaat. Volgens de gemeente komt ongeveer 20 procent van de vertrokken daklozen uiteindelijk terug naar Amsterdam.

De aanpak is niet zonder kritiek. Een hulpverlener in Lyon vindt dat Amsterdam het daklozenprobleem op deze manier deels naar andere steden verplaatst, schrijft AT5. De gemeente stelt juist dat vrijwillige terugkeer mensen zonder perspectief op opvang of werk in Amsterdam kan helpen aan een betere toekomst. Wethouder Zita Pels wil de begeleiding bij terugkeer daarom uitbreiden.