Moeten zwepen nog mogen in paardensport? Meerderheid tegen oproep tot verbod

Moet de zweep helemaal verdwijnen uit de paardensport? Dier&Recht vindt van wel en bood dinsdag in de Tweede Kamer een petitie met meer dan 40.000 handtekeningen aan. Toch gaat een totaalverbod een meerderheid van de Nederlanders te ver. Uit onderzoek van het Hart van Nederland Panel blijkt dat 52 procent de huidige regels wil behouden. Vier op de tien willen de zweep juist helemaal verbieden.

Op dit moment is een zweep in verschillende onderdelen van de paardensport toegestaan als hulpmiddel. Volgens de paardensportbond KNHS kan die worden gebruikt om een paard aanwijzingen te geven, maar zijn er duidelijke grenzen. Overmatig gebruik, slaan op het hoofd, afreageren op het paard of zichtbaar letsel veroorzaken is verboden. Bij springwedstrijden mag de zweep bovendien maximaal drie keer achter elkaar worden gebruikt.

Vier op de tien willen totaalverbod

Dier&Recht vindt die regels niet ver genoeg gaan. Volgens de organisatie kan ook gebruik dat nu is toegestaan pijn, angst of stress veroorzaken. Zij wil daarom dat paarden helemaal niet meer met een zweep worden geraakt.

Van de deelnemers aan het Hart van Nederland Panel steunt 40 procent zo'n totaalverbod. Een iets grotere groep, 52 procent, vindt dat de huidige regels voldoende zijn. Slechts 3 procent vindt dat het gebruik van de zweep juist minder streng beperkt moet worden. 5 procent heeft geen mening.

Vooral tussen mannen en vrouwen bestaat een flink verschil. Bijna de helft van de vrouwen, 48 procent, wil dat paarden helemaal niet meer met een zweep geraakt mogen worden. Onder mannen is dat 32 procent.

Ook politiek lopen de opvattingen uiteen. Van de mensen die vorig jaar GL-PvdA stemden wil 60 procent een totaalverbod en onder D66-kiezers is dat 53 procent. Bij VVD-, PVV- en CDA-kiezers kiest juist een meerderheid voor het behouden van de huidige regels. De grootste steun voor de huidige regels is te vinden bij de achterbannen van onder meer BBB (90 procent) en FVD (66 procent).

Daarmee krijgt de oproep van Dier&Recht weliswaar steun van een forse minderheid, maar is er geen meerderheid voor het volledig schrappen van de zweep uit de paardensport.

Ook onder mensen met ervaring met paarden lopen de opvattingen uiteen. "Bij paardrijden (helemaal bij dressur) sla je een paard überhaupt nooit met een zweep, je gebruikt hem alleen om aanwijzingen te geven over de positionering van de achterhand", schrijft een respondent. Volgens deze deelnemer gaat het juist fout zodra iemand daadwerkelijk slaat.

Een ander is veel stelliger: "Ik heb het nooit gesnapt van het slaan van een paard met een zweep." Deze respondent zegt jarenlang te hebben paardgereden zonder zelf een zweep te gebruiken.

Niet het middel, maar het gebruik?

Die discussie is ook terug te zien bij paardenschool Kakelbont. Daar worden nog wel zweepjes gebruikt. Volgens de school is het middel op zichzelf niet automatisch schadelijk en draait het vooral om de manier waarop een ruiter ermee omgaat.

De school noemt de zweep een verlengstuk van de hand, waarmee een paard ook zonder harde slag een aanwijzing kan krijgen. Vanuit die visie hoeft het tonen of licht gebruiken van een zweep niet hetzelfde te zijn als straffen of mishandelen.

De KNHS-regels sluiten deels bij die redenering aan. De bond verbiedt wrede en ruwe behandeling van paarden en spreekt expliciet van verboden overmatig of buitensporig zweepgebruik. In de springsport leidt misbruik of buitensporig gebruik tot diskwalificatie.

Dier&Recht bestrijdt juist dat die grens voldoende bescherming biedt. Volgens de organisatie werkt een zweep ook als dreiging en kan een paard al angst of stress ervaren voordat sprake is van zichtbaar letsel.

Belonen in plaats van corrigeren

De organisatie wil daarom dat de paardensport meer overstapt op positieve beloning. Een voorbeeld daarvan is paardenschool Van Stal in Amstelveen. Daar wordt niet meer traditioneel paardgereden en ligt de nadruk op training en coaching vanaf de grond.

De school werkt onder meer met een klikker. Daarmee wordt gewenst gedrag gemarkeerd, waarna het paard een beloning krijgt. Volgens Van Stal vraagt die aanpak om een andere manier van trainen dan het corrigeren van ongewenst gedrag, te zien in de reportage hierboven.

De Tweede Kamer heeft de petitie van Dier&Recht dinsdag in ontvangst genomen. De organisatie wil dat het gebruik van een zweep wordt meegenomen in nieuwe regels rond dwangmiddelen en hulpmiddelen bij dieren.