Grote vrees voor Russische sabotage of cyberaanval op Nederland

Nederlanders houden serieus rekening met Russische sabotage of een cyberaanval in ons land. 81 procent denkt dat Nederland daar de komende jaren waarschijnlijk mee te maken krijgt. Tegelijk heeft 63 procent er geen vertrouwen in dat Nederland zich voldoende tegen zulke hybride aanvallen kan beschermen. Dat blijkt uit representatief onderzoek van het Hart van Nederland Panel onder 3.197 respondenten.

De Nederlandse veiligheidsdiensten waarschuwen dat de hybride dreiging vanuit Rusland is toegenomen. Volgens de AIVD en MIVD zijn in Nederland al Russische activiteiten waargenomen, waaronder voorbereidingen voor sabotage. De diensten achten het mogelijk dat zulke acties in Nederland kunnen leiden tot schade, letsel of verstoring van vitale processen.

De zorgen om mogelijke hybride aanvallen vanuit Rusland spelen al langere tijd, zoals te zien is in deze video van vorig jaar over de zorg dat Russische drones ook Nederland zouden kunnen raken:

1:59

Nederlanders bezorgd om Russische drones: 'Klinkt angstaanjagend'

Ook digitale spionage speelt al een rol. In juli maakten de AIVD en MIVD bekend dat een klein aantal internetcamera's langs militair-logistieke routes in Nederland door Russische staatshackers was gehackt. Eerder dit jaar bleken ook Nederlandse overheidsmedewerkers doelwit van en slachtoffer van een Russische campagne tegen Signal- en WhatsApp-accounts.

De zorgen over die Russische dreiging leven ook bij panelleden. "Ik vrees niet voor een echte oorlog waarin gevochten zal worden. Wel in een volkomen ontregeling van de samenleving als gevolg van het saboteren van bijvoorbeeld internet en hacks van allerlei systemen bij overheid, ziekenhuizen, vlieghavens, Moerdijk, waterwegen, etc.", schrijft een deelnemer.

Een respondent ziet vooral een gebrek aan urgentie: "Ik denk dat Nederland zich goed kán verdedigen, maar dat het urgentiegevoel, de bereidheid om de middelen ervoor vrij te maken, het knelpunt zijn. We verliezen het door de mentaliteit van 'het zal wel loslopen'. Net als bij de start van corona."

Harder optreden of juist voorzichtig zijn?

De spanningen zijn deze week verder opgelopen na een mislukte aanval met een met explosieven geladen drone bij de luchthaven Leipzig/Halle. Duitsland houdt Rusland daarvoor verantwoordelijk. Rusland ontkent dat. Duitsland sloot daarop onder meer een Russisch consulaat. In Europa wordt gesproken over mogelijke nieuwe maatregelen tegen Moskou.

Ook onder Nederlanders bestaat discussie over de juiste reactie. 48 procent vindt dat Europa harder tegen Rusland moet optreden, zelfs als daardoor het risico op verdere escalatie groeit. 43 procent wil juist terughoudendheid.

Die tegenstelling komt duidelijk terug in de reacties. "Het moet niet zo worden dat Rusland zich steeds sterker gaat voelen en denkt dat het overal mee wegkomt. Dan is het hek van de dam", schrijft iemand. Een ander ziet dat heel anders: "Terughoudendheid en in gesprek gaan is beter dan oorlog retoriek en nog meer bewapening. Dat heeft de geschiedenis laten zien."

Van een daadwerkelijke oorlog met Rusland gaat een meerderheid voorlopig niet uit. 27 procent denkt dat Nederland binnen vijf jaar in een oorlog met Rusland terechtkomt waarin daadwerkelijk wordt gevochten. 65 procent verwacht dat niet.

FVD- en BBB-kiezers minder bezorgd

Niet bij alle politieke groepen leven de zorgen even sterk. Onder mensen die nu FVD zouden stemmen, zegt 65 procent zich geen zorgen te maken over wat de dreiging vanuit Rusland kan betekenen voor hun eigen veiligheid en dagelijks leven. Bij BBB-kiezers is dat 53 procent.

Ook binnen deze groepen denkt echter een meerderheid dat Nederland waarschijnlijk wel met ernstige Russische hybride aanvallen te maken zal krijgen. Dat geldt voor 56 procent van de FVD-kiezers en 66 procent van de BBB-kiezers.

In de open antwoorden van mensen die bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 FVD stemden, klinkt regelmatig wantrouwen tegenover de berichtgeving over Rusland en de rol van Europa en de NAVO. "Mensen worden bang gemaakt om niks", schrijft een respondent. Een ander zegt: "Rusland wil ons niet aanvallen maar krijgt van alles ten onrechte de schuld. Een oorlog wordt door ons uitgelokt."

Er zijn binnen die groep ook andere geluiden. Zo schrijft een FVD-stemmer: "Mensen die toekijken hoe Rusland de wereld wil aanvallen zijn lafaards. Vooral het kabinet. Wegkijken is hun hobby. Ze moeten de dreiging serieuzer gaan nemen."