Kanteling in pietendebat: steeds meer mensen willen volledig zwarte Piet

Steeds meer Nederlanders geven de voorkeur aan de traditionele, volledig zwart geschminkte Piet boven de roetveegpiet. Inmiddels kiest 72 procent liever voor de klassieke variant, waar dat vorig jaar nog 64 procent was. Dat blijkt uit representatief onderzoek van het Hart van Nederland Panel onder 2.224 Nederlanders. Wel vindt bijna twee derde van de Nederlanders de roetveegpiet nog altijd een acceptabel alternatief.

De voorkeur voor de traditionele Zwarte Piet groeit daarmee flink. In 2023 koos nog 62 procent voor de volledig zwarte variant boven de roetveegpiet. Vorig jaar was dat 64 procent, een stijging die destijds niet statistisch significant was.

Dit jaar is de toename een stuk groter, naar dus 72 procent. Omdat het Hart van Nederland Panel ieder jaar exact dezelfde vragen stelt, zijn de uitkomsten goed met elkaar te vergelijken. De roetveegpiet verliest juist terrein: vorig jaar gaf nog 29 procent daaraan de voorkeur, nu is dat nog maar 22 procent. De overige 6 procent heeft geen voorkeur.

Onder de deelnemers aan het onderzoek klinkt veel onvrede over de veranderingen aan het sinterklaasfeest. "Ik neem het die halve procent van de mensen die ervoor gezorgd hebben dat het Sinterklaas verpest is door roetveeg en allerhande ander onzin zwaar kwalijk dat ze niet met hun vingers van ons feest hebben kunnen afblijven!", schrijft een respondent. De genoemde halve procent is een persoonlijke inschatting van de deelnemer en geen vastgesteld cijfer.

Alleen Amsterdam kiest voor roetveegpiet

De voorkeur voor de traditionele Zwarte Piet is in alle provincies groter dan die voor de roetveegpiet. Vooral Limburg springt eruit: daar kiest maar liefst 92 procent voor de volledig zwarte variant. Ook in Zeeland (80 procent), Drenthe (79 procent) en Overijssel (78 procent) is die voorkeur groot.

Amsterdam vormt een opvallende uitzondering. In de hoofdstad geeft een nipte meerderheid van 52 procent de voorkeur aan de roetveegpiet. Daarmee is Amsterdam het enige afzonderlijk onderzochte gebied waar die variant de meeste steun krijgt.

Toch betekent de groeiende voorkeur voor de traditionele Piet niet dat Nederlanders massaal tegen de roetveegpiet zijn. Nog altijd vindt 64 procent die een acceptabele verschijning tijdens het sinterklaasfeest. Dat is vrijwel evenveel als vorig jaar (65 procent). Ook vindt 65 procent een volledig zwart geschminkte Piet zonder kroeshaar of rode lippen acceptabel.

Sommige deelnemers zien dan ook ruimte voor een compromis. "Persoonlijk vind ik de oude pieten (zwart, pruik oorbellen e.d.) geen probleem. Heb dat nooit vergeleken met zwarte mensen", aldus een respondent. "Maar ik heb genoeg empathie met mensen die zich er niet goed bij voelen om roetveegpieten acceptabel te vinden."

Een ander reageert: "Traditie aanpassen vind ik prima wanneer mensen zich, door wat dan ook, gekwetst voelen." Deze deelnemer treedt zelf op als muziekpiet en schrijft vooral te genieten van de blije gezichten van kinderen.

Verdwijnt Sinterklaas over tien jaar?

Ondanks alle discussie blijft het sinterklaasfeest zelf bijzonder geliefd. Maar liefst 92 procent van de Nederlanders vindt Sinterklaas een leuke traditie. Ruim een derde (35 procent) viert het feest zelf, iets meer dan vorig jaar (32 procent).

Over de toekomst zijn Nederlanders wel sterk verdeeld. Een derde (32 procent) denkt dat Sinterklaas over tien jaar nog altijd zal bestaan. Een even grote groep verwacht juist dat het feest steeds verder zal verdwijnen. Nog eens 33 procent denkt dat het feest blijft bestaan, maar het komende decennium nog flink zal veranderen.

Dat laatste hoeft volgens sommige deelnemers geen probleem te zijn. "De pietendiscussie is een gepasseerd station, mensen. Tradities bewegen altijd met de tijd mee, anders zijn ze ten dode opgeschreven. Het sinterklaasfeest is daar geen uitzondering op", schrijft iemand.

Een andere deelnemer ziet vooral de volwassenen als oorzaak van de aanhoudende ruzie: "De enige manier waarop het Sinterklaasfeest kan blijven bestaan, is als volwassenen eens een keer ophouden met zeuren."

Weer een ander hoopt juist dat het feest zo veel mogelijk behouden blijft: "Het is vooral mijn hoop dat Sinterklaas blijft bestaan, en dat we wat later met alle kerstdingen beginnen. Het is een prachtige traditie en dat wij naar roetveegpieten zijn gegaan is alleen maar goed."