Nederlanders geven brede steun aan 'remigratie', helft blijft voor asielstop

Een groot deel van de Nederlanders blijkt positief te staan tegenover een actiever remigratiebeleid om mensen met een verblijfsstatus of migratieachtergrond te stimuleren te vertrekken. Dat blijkt uit representatief onderzoek onder het Hart van Nederland Panel onder 2.855 respondenten.

Zeven op de tien ondervraagden zijn 'zeer' of 'grotendeels' voorstander van breder remigratiebeleid waarbij in Nederland woonachtige mensen met een migratieachtergrond, bijvoorbeeld in ruil voor geld, worden gestimuleerd om naar het herkomstland terug te keren. Daartegenover staat dat 22 procent grotendeels of zeer tegen is. 8 procent heeft geen mening over remigratie.

Beladen onderwerp

Het onderwerp was de afgelopen een beladen thema in de politiek. Onder meer de PVV, JA21, FVD en BBB pleiten sinds kortere of langere tijd al voor het stimuleren van het laten terugkeren naar het herkomstland of laten emigreren van mensen met een migratieachtergrond. Voor D66 was dit reden om niet met deze partijen in een coalitie te willen.

Volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid gebruiken rechts-extremisten het woord 'remigratie' bovendien vaak als verhullend woord waarmee zij doelen op het uiteindelijk deporteren van mensen.

Asielstop blijft voor veel mensen de voorkeur

Naast remigratie blijft ook de steun voor een asielstop groot. De helft van de Nederlanders vindt dat Nederland volledig moet stoppen met het opvangen van asielzoekers. Nog eens 33 procent wil minder asielzoekers opvangen, maar gaat niet zo ver als een totale stop.

Slechts een kleine groep vindt dat Nederland de huidige opvang moet voortzetten. Drie procent wil het beleid houden zoals het nu is, en 13 procent pleit juist voor meer en betere opvang.

Voor veel mensen die minder asielopvang willen, spelen praktische zorgen een grote rol. De woningnood wordt veruit het vaakst genoemd, gevolgd door zorgen over veiligheid, criminaliteit en de kosten voor de samenleving.

Overlast

De genoemde zorgen zijn voor veel mensen niet alleen theoretisch. Eén op de vijf zegt regelmatig overlast of onveiligheid te ervaren die zij koppelen aan asielzoekers of opvanglocaties en 30 procent zegt dit af en toe te merken. Overlast op straat, criminaliteit en een algemeen gevoel van onveiligheid worden daarbij het vaakst genoemd.

Andere door panelleden voorgestelde vragen in het onderzoek gingen onder meer over huisvesting van statushouders, vluchtelingen die hun aanvraagprocedure hebben doorlopen en van wie is bepaald dat ze in Nederland mogen blijven, wonen en werken. Vanwege krapte op de woningmarkt blijven veel statushouders echter noodgedwongen in asielzoekerscentra, waardoor er geen doorloop is.

In het verleden gold de regel dat statushouders net als andere urgentiegroepen voorrang moesten krijgen op sociale huurwoningen. Slechts 8 procent zou er voorstander van zijn om dit landelijk verplicht te laten zijn. 23 procent wil de huidige situatie behouden waarbij gemeenten zelf mogen bepalen of zij statushouders urgentie geven, en 68 procent wil dat het landelijk verboden wordt voor gemeenten om statushouders voorrang te geven op sociale huur.

Verdrag

Een andere opinievraag ging over internationale afspraken. Zo is Nederland via de Europese Unie gehouden aan het Dublinverdrag. Deze verordening houdt in dat asielzoekers hun asielaanvraag moeten doen in het eerste Europese land waar zij aankomen. Komt iemand bijvoorbeeld aan in Italië, mag deze asielzoeker niet doorreizen naar Nederland om hier een asielaanvraag te doen.

Volgens tegenstanders zou het verdrag in de praktijk slecht werken en landen aan de buitengrenzen oneerlijk zwaar belasten. De meeste panelleden (63 procent) zeggen echter het liefst het verdrag te behouden, al pleit 31 procent daarvan wel voor hervorming van het bestaande verdrag. 25 procent van de panelleden wil uit het Dublinverdrag stappen.

Hoe komen we hier samen weer uit?

Panelleden werd ook de open vraag gesteld hoe Nederland als samenleving op het gepolariseerde onderwerp van asiel en migratie weer dichter bij elkaar kan komen. Daarop gaven de respondenten duizenden uiteenlopende antwoorden.

Een groot deel van de respondenten zegt dat samenleven alleen kan als er duidelijke regels zijn, die ook echt worden gehandhaafd. Zonder dat, zo klinkt het, ontstaat frustratie en wantrouwen.

Veel panelleden schrijven dat nieuwkomers zich moeten aanpassen aan het land waar ze terechtkomen. "Aanpassen of vertrekken. Niemand is tegen bereidwillige mensen. Maar hier zijn onze regels en onze taal", schrijft een deelnemer. Een ander zegt: "Als jij na 10 jaar nog geen woord Nederlands kan spreken hoor jij niet in ons land thuis!" En weer een ander vat het kort samen: "Hier komen is ook aanpassen en niet tegenwerken."

Taal en meedoen worden daarbij vaak genoemd als sleutel. "Asielzoekers moeten meteen Nederlandse les krijgen, scholing of werk zodat ze niet jaren niets doen", schrijft een respondent. Een ander vult aan: "Laat mensen werken voor hun geld en opvang."

Handhaving bepaalt het draagvlak

Veel panelleden leggen een direct verband tussen handhaving en bereidheid om anderen te accepteren. Zolang overlast en criminaliteit zichtbaar blijven bestaan, verdwijnt volgens hen elk gevoel van rechtvaardigheid.

"Criminele asielzoekers/gelukszoekers, binnen een termijn van 1 maand uitzetten", schrijft iemand. Een ander stelt: "Bij crimineel gedrag direct uitzetten." Tegelijkertijd klinkt ook nuance: "De echte relschoppers eruit schoppen. Merendeel goede mensen." Volgens meerdere deelnemers verpesten probleemgevallen het voor mensen die wel willen meedoen.

Maar ook: kijk naar onszelf

Tussen de harde oproepen zitten ook veel antwoorden die juist wijzen op zelfreflectie en gedrag aan Nederlandse kant. Sommige panelleden vinden dat de samenleving te snel veroordeelt en te weinig luistert.

"Alles bespreekbaar maken, ook al ben je het er niet mee eens. Beide kanten voors en tegens", schrijft een deelnemer. "Luisteren naar elkaar en elkaar respecteren", aldus een ander. Ook wordt genoemd dat kritiek mogelijk moet zijn zonder etiketten: "Je mening mogen zeggen zonder dat dat meteen de stempel discriminatie krijgt!"

Meerdere respondenten benadrukken dat begrip twee kanten op moet werken. "Door de ander niet als 'de vijand' te zien," schrijft iemand. Een andere respondente zegt: "Luisteren, écht luisteren en communiceren. En niet overhaasten." En weer een ander verwoordt het zo: "Begrip kweken en dat wederzijds."

Sommige panelleden wijzen erop dat onbekendheid angst voedt. "Onbekend maakt onbemind", schrijft een respondent. Een ander vult aan: "Elkaar ontmoeten! Ontmoet eens een (ex-)asielzoeker."

Politiek en media als aanjagers

Een terugkerend punt is dat veel Nederlanders vinden dat politiek de tegenstellingen vergroot in plaats van verkleint. "Als de overheid eens echt luistert naar het volk!", verklaart een deelnemer. "De politiek moet stoppen met polariseren", aldus een ander. En: "Niet meteen wegzetten als racist."

Ook de media worden daarbij genoemd. "Laat ALLE geluiden uit de samenleving horen", klinkt het.

Geen vertrouwen meer

Tegelijkertijd laat een groot deel van de antwoorden zien hoe diep het wantrouwen inmiddels zit. Sommige panelleden zeggen ronduit geen uitweg meer te zien. "Het is te laat", "Dat gaat niet meer lukken”, en "Niets helpt omdat Nederland te vol is", aldus meerdere deelnemers.