Jetten wacht belangrijk debat, maar vertrouwen in kabinet zakt naar dieptepunt

Premier Rob Jetten moet woensdag aan de bak. Een dag na Prinsjesdag begint de Tweede Kamer aan de Algemene Politieke Beschouwingen, het grote debat over de plannen van het kabinet. En Jetten begint die politieke krachtmeting met slecht nieuws: Nederlanders geven zijn kabinet gemiddeld nog maar een 3,3, blijkt uit representatief onderzoek onder het Hart van Nederland Panel.

Dat is het laagste cijfer sinds het kabinet in februari aantrad. Erg hoog begon het vertrouwen toen al niet: het kabinet kreeg bij de start een 4,1. In juni was dat gezakt naar een 3,5 en vorige maand werd met een 3,4 al een nieuw dieptepunt bereikt. Nu gaat daar opnieuw een tiende vanaf.

Zelfs weinig voldoendes bij coalitiepartijen

Niet alleen het gemiddelde rapportcijfer is laag. Slechts 22 procent van de Nederlanders geeft het kabinet een voldoende, een 6 of hoger.

Zelfs onder kiezers van de coalitiepartijen is een voldoende bepaald niet vanzelfsprekend. D66-kiezers zijn nog het positiefst: 36 procent van hen geeft het kabinet minimaal een 6. Bij de achterban van coalitiepartners CDA en VVD is dat respectievelijk slechts 11 en 8 procent.

Opvallend genoeg zijn kiezers van oppositiepartij GroenLinks-PvdA positiever dan de achterban van die twee coalitiepartijen. Van hen geeft 14 procent het kabinet een voldoende.

"Het zijn vooral mooie woorden, maar daar komt weinig van terecht", schrijft een deelnemer. Een ander vat zijn gevoel een stuk korter samen: "Er gebeurt gewoon niks."

Twee dagen stevig debat

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen bespreken de fractievoorzitters twee dagen lang de belangrijkste plannen die op Prinsjesdag zijn gepresenteerd. Woensdag is eerst de Tweede Kamer aan zet. Partijleiders geven hun oordeel over de plannen en vertellen wat zij anders willen. Ze gaan daarbij ook met elkaar in debat.

Donderdag reageert premier Jetten namens het kabinet. Daarna kunnen partijen met voorstellen en moties komen. De debatten gaan over de grote politieke keuzes. De precieze verdeling van het geld komt later uitgebreider aan bod tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen.

Dit jaar staat er extra veel op het spel. D66, VVD en CDA hebben samen geen meerderheid in de Tweede Kamer. Het kabinet heeft dus oppositiepartijen nodig om plannen daadwerkelijk voor elkaar te krijgen.

Jetten heeft daar de afgelopen maanden al gesprekken over gevoerd. Hij zei eerder dat de begroting bewust ruimte bevat voor wensen van andere partijen. De premier erkende ook dat de begroting geen "stempelmachine" is: de Kamer kan de plannen nog aanpassen.

Wie wil Jetten helpen?

Dat maakt de komende twee dagen meteen een test voor het minderheidskabinet. Op Prinsjesdag presenteerde het plannen voor onder meer woningbouw, stikstof, migratie, Defensie, de economie en het schrappen van regels. Nu moet blijken welke oppositiepartijen bereid zijn Jetten aan een meerderheid te helpen en welke prijs zij daarvoor vragen.

De premier verwacht zelf dat niet alles woensdag en donderdag wordt afgerond. Politieke wensen die geld kosten kunnen ook tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen later deze maand verder worden uitgevochten. Jetten hoopt dat rond die tijd duidelijk is hoe onder meer het belastingplan er definitief uit gaat zien.

Ook onder deelnemers aan het Hart van Nederland Panel wordt de lastige politieke situatie genoemd. "Ambitie is er wel, maar ze zijn in minderheid en oppositie wil telkens een andere kant uit", schrijft iemand.

Een ander legt de schuld niet alleen bij het kabinet: "Alle partijen zijn alleen maar bezig met hun eigen partijprogramma en niet met landsbelang."

'Ga aan de slag'

Juist daadkracht wordt in veel reacties gemist. "Ga aan de slag en luister naar het volk!!!!", schrijft een deelnemer. Een ander zegt "met smart" te wachten op daadwerkelijke actie rond de problemen in het land.

Samenwerking was dinsdag ook een van de belangrijkste boodschappen uit de Troonrede. Het kabinet wil af van politieke stilstand en hoopt dat partijen elkaar meer gaan vinden. Koning Willem Alexander zei namens het kabinet dat "de geest van redelijkheid en elkaar wat gunnen" meer problemen oplost dan voortdurende ophef.

Of dat in de Tweede Kamer lukt, moet tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen voor het eerst echt blijken. Jetten zei vooraf al dat nog geen enkele oppositiepartij klaarstond om simpelweg bij het kruisje te tekenen voor de begroting.