Eindelijk regen, maar de droogte is nog lang niet voorbij

Als je dinsdag naar buiten kijkt, zou je bijna denken dat we eindelijk verlost zijn van de droogte. Overal heeft het flink geregend en ook de komende dagen trekken geregeld buien over het land. Goed nieuws voor tuin, natuur en landbouw. Maar de droogte die we de afgelopen maanden hebben opgebouwd, poetsen we met een paar regenachtige dagen niet zomaar weg, vertelt meteoroloog Dennis Wilt.

Na weken waarin zon, hitte en droogte het weerbeeld bepaalden, voelt de regen die nu valt als een rigoureuze omslag. Grasvelden kleuren weer wat groener, planten krijgen water en de bovenste laag van de bodem wordt vochtiger. Maar dat betekent nog niet dat droogte werkelijk voorbij is, daarvoor moeten we iets verder kijken dan de plassen op straat.

Een tekort van honderden millimeters

Het KNMI houdt de droogte onder meer bij aan de hand van het neerslagtekort. Simpel gezegd wordt daarbij gekeken naar de hoeveelheid water die door verdamping verdwijnt en de hoeveelheid die door neerslag weer wordt aangevuld.

Het is gelukkig weer gaan regenen, want dit tekort is inmiddels opgelopen naar ruim 300 millimeter. Dat is meer dan twee keer zoveel als in een doorsnee jaar. We waren daarmee zelfs nog maar enkele millimeters verwijderd van beruchte droogtejaren als 1976 en 2018. Dinsdag viel lokaal in het zuidwesten wel 10 tot 15 millimeter regen. Best veel en welkom, maar tegenover een tekort van honderden millimeters is dat natuurlijk maar een zogenaamde druppel op een gloeiende plaat.

Regenwater bereikt niet meteen het grondwater

Niet iedere millimeter regen die uit de lucht komt, belandt uiteindelijk in het grondwater. Na een lange droge periode neemt eerst de bovenste bodemlaag water op. Ook planten en bomen gebruiken een deel van het vocht.

Daarnaast kan bij stevige buien een flink deel van het water oppervlakkig wegstromen via rioleringen en sloten, zeker wanneer de uitgedroogde bodem het water niet snel genoeg kan opnemen. Voor herstel van de diepere bodemvoorraden en het grondwater hebben we daarom veel meer aan een langere periode met regelmatig rustige regen dan aan één spectaculaire hoosbui.

Ook onze rivieren herstellen langzaam

In grote delen van Europa is het lange tijd kurkdroog geweest. Dat merken we ook in Nederland, omdat een belangrijk deel van ons zoete water via de Rijn en Maas ons land binnenstroomt. De Rijn bij Lobith bereikte zelfs een record lage stand. Nu het ook in onze omringende landen, tot in de Alpen, wisselvalliger is geworden, komt er geleidelijk ook meer water via de grote rivieren ons land binnen. Als alles meezit, kunnen binnenvaartschippers later deze week langzaam weer wat meer lading gaan vervoeren.

Geniet vooral van deze regen

Kort gezegd hebben we dus een veel langere periode nodig waarin structureel meer regen valt dan dat er water verdampt. Pas dan kan het neerslagtekort serieus afnemen en kunnen ook bodem, grond- en rivierwater zich langzaam herstellen. We mogen daarom best blij zijn met iedere regendruppel die de komende dagen uit de lucht komt. Na de extreem lange droge periode is elke millimeter welkom. En zeg nou zelf, na een regenbui ruikt het ook weer extra lekker, aldus Wilt.