Minderjarigen op de kieslijst: mag dat eigenlijk wel?

Over precies twee weken zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Op de kandidatenlijsten van verschillende politieke partijen staan minderjarigen. Zo kun je in Rheden stemmen op een 16-jarige vrouwelijke kandidaat, in Almere op een 15-jarige mannelijke kandidaat en in Zoetermeer op een 17-jarige vrouwelijke kandidaat. Zij zijn te jong om zelf te mogen stemmen, maar op hen kan wel worden gestemd. Hoe zit dat?

Artikel 10 van de Gemeentewet is helder, zo schrijft de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden: "Voor het lidmaatschap van de raad is vereist dat men ingezetene van de gemeente is, de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt en niet is uitgesloten van het kiesrecht." Oftewel: je mag de gemeenteraad in als je inwoner bent van de gemeente én minimaal 18 jaar oud bent. Een minderjarige kan dus niet plaatsnemen in de raad, ook al is die persoon wel verkozen.

Van jong tot oud: de leeftijdsverschillen zijn groot bij de gemeenteraadsverkiezingen. In de bovenstaande video zie je twee uitersten.

Verloren stem?

Is stemmen op een minderjarige kandidaat een verloren stem? Nee, in principe niet. Artikel H7 van de Kieswet zegt over een kandidaat-raadslid onder de 18 jaar: "De naam van een kandidaat mag niet voorkomen op een lijst indien de kandidaat tijdens de zittingsperiode van het orgaan waarvoor de verkiezing zal plaatsvinden, niet de voor het zitting nemen in dat orgaan vereiste leeftijd zal bereiken."

Het belangrijkste detail zit in het laatste gedeelte van de zin. De verkiesbare minderjarige moet dus de leeftijd van 18 jaar bereiken tijdens de zittingsperiode. Wie nu bijvoorbeeld 16 jaar is, wordt vóór de eerstvolgende gemeenteraadsverkiezingen 18 jaar. Het eerste volgende termijn na de komende verkiezingen is 2030, omdat de verkiezingen tot raadsleden om de 4 jaar plaatsvinden. Daarmee is het voor een minderjarige wettelijk toegestaan om op de kieslijst te staan.

Waarom doen partijen dit?

Politieke partijen kunnen verschillende redenen hebben om minderjarigen op de kandidatenlijst te plaatsen. Zo kunnen zij op deze manier jong talent laten kennismaken met de (lokale) politiek. Ook kunnen minderjarigen dienen als lijstduwer: een naam die voor extra stemmen kan zorgen. Of partijen vullen simpelweg de lijst aan met een extra naam.

Conclusie

Minderjarigen mogen op de kandidatenlijst van een partij staan, op voorwaarde dat zij woonachtig zijn in de betreffende gemeente en tijdens de zittingsperiode 18 jaar worden. Op het moment dat een minderjarige daadwerkelijk wordt verkozen tot raadslid, heeft deze persoon het recht om plaats te nemen in de gemeenteraad, maar pas vanaf het moment dat hij of zij daadwerkelijk 18 jaar is.