Defensie onderzoekt terugkeer opkomstplicht voor jongeren

De opkomstplicht bij Defensie kan in de toekomst mogelijk weer worden ingevoerd. Staatssecretaris Derk Boswijk van Defensie wil onderzoeken of jongeren stapsgewijs verplicht kunnen worden om een vragenlijst in te vullen, een medische keuring te ondergaan of uiteindelijk zelfs een periode in dienst te gaan. Dat vertelt hij in een interview met politiek verslaggever Hannah Warnar van Hart van Nederland.

De dienstplicht in Nederland bestaat nog altijd, maar is de opkomstplicht sinds 1997 opgeschort. Daardoor kan de overheid in een noodsituatie besluiten om dienstplichtigen op te roepen. De staatssecretaris vindt dat systeem niet meer passen bij de huidige veiligheidsdreigingen.

"We zien dat de dreiging veel complexer is dan vroeger", legt Boswijk uit. Waar vroeger vooral sprake was van oorlog of vrede, bevindt Nederland zich volgens hem tegenwoordig vaker in een grijs gebied daartussen. Hij pleit daarom voor een systeem dat niet alleen aan of uit kan worden gezet, maar werkt als een soort dimmer.

Van vragenlijst tot verplichte militaire dienst

Boswijk denkt aan verschillende stappen die afhankelijk van de veiligheidssituatie kunnen worden ingevoerd. Jongeren ontvangen op hun zeventiende al een brief over de dienstplicht, tegenwoordig met een vragenlijst. Een eerste stap zou zijn om het invullen daarvan verplicht te maken. Daarna kan een verplichte keuring volgen.

In het uiterste geval zouden jongeren ook daadwerkelijk verplicht een periode bij Defensie moeten dienen. Volgens Boswijk betekent dit niet dat de opkomstplicht direct volledig wordt ingevoerd. De maatregelen kunnen afhankelijk van de dreiging worden aangescherpt, maar ook weer worden teruggedraaid.

Ook tegenstanders

Niet alle politieke partijen zijn voor een mogelijke terugkeer van de opkomstplicht. Onder meer SP, DENK en PVV zijn tegen. Boswijk vindt dat de partijen zich baseren op onjuiste informatie. Volgens hem zorgt het nieuwe systeem juist voor minder dwang vanuit de overheid. Ook zou de Tweede Kamer tussentijds beter worden betrokken bij de besluitvorming.

De staatssecretaris benadrukt dat de plannen nog onderwerp van gesprek zijn. Hij spreekt ook met tegenstanders van een mogelijke herinvoering. De eerste gesprekken voor een breder maatschappelijk debat staan volgens hem al gepland.