OverzichtTip de redactie
Volg Hart van Nederland
Jetten wil Scandinavisch model, maar wat betekent dat eigenlijk?

Jetten wil Scandinavisch model, maar wat betekent dat eigenlijk?

Beleid

Vandaag, 11:11

Link gekopieerd

Premier Rob Jetten wil dat zijn minderheidskabinet anders gaat samenwerken met de Tweede Kamer. Hij kijkt daarvoor naar Scandinavië. Maar wat houdt dat Scandinavisch model precies in?

Wat is het Scandinavisch model?

Om te beginnen: er bestaat niet één Scandinavisch model. Denemarken, Noorwegen en Zweden hebben ieder hun eigen politieke systeem. Wel hebben ze gemeen dat minderheidskabinetten er gebruikelijker zijn dan bij ons in Nederland. De regering heeft in Scandinavië niet altijd een meerderheid in het parlement, maar zoekt per onderwerp steun bij andere partijen.

Denemarken: 'forlig'

Een groep Kamerleden bezocht onlangs Denemarken en Noorwegen om te kijken hoe een minderheidskabinet kan functioneren. In Denemarken hoorden de Kamerleden over zogenoemde 'forlig', schreef NRC, die met de delegatie meereisde.

Forlig zijn afspraken die politieke partijen maken over onderwerpen als onderwijs, defensie en infrastructuur. Die afspraken kunnen meerdere jaren blijven gelden. Ook als er een nieuw kabinet komt, houden partijen zich daar in principe aan.

Noorwegen: negatief parlementarisme

Ook Noorwegen heeft een eigen manier om met minderheidskabinetten te werken. Een regering hoeft daar niet te kunnen rekenen op de steun van een meerderheid in het parlement.

Ze kan aanblijven zolang een meerderheid haar niet wegstuurt. Dat heet negatief parlementarisme. Voor plannen en wetten moet de regering wel steun zoeken bij andere partijen in het parlement.

Zweden: per onderwerp

In Zweden hoeft een nieuwe premier niet de steun van een meerderheid in het parlement te krijgen. De kandidaat kan premier worden, zolang niet een meerderheid van de parlementariërs tegen hem of haar stemt.

Daardoor kan ook een kabinet zonder meerderheid in het parlement aan de slag. Het moet vervolgens per onderwerp steun zoeken bij andere partijen om plannen en wetten goedgekeurd te krijgen.

Wat wil Jetten veranderen in Nederland?

Mogelijk wil Jetten ook in Nederland vaker zulke afspraken maken met oppositiepartijen. Die krijgen dan meer invloed op het beleid, zonder dat ze in het kabinet hoeven te zitten. De precieze plannen zijn nog niet duidelijk.

Sybrand Buma, voormalig CDA-politicus en huidig vicepresident van de Raad van State, gaat helpen uitzoeken hoe zulke afspraken tussen kabinet en Kamer kunnen worden gemaakt.