Eclipsbril duurder in aanloop naar zonsverduistering: 'Zou geen verdienmodel moeten zijn'

Aankomende woensdag is in Nederland de grootste gedeeltelijke zonsverduistering sinds 1999 te zien. Rond 20.11 uur bedekt de maan ongeveer 90 procent van de zon. Wie het bijzondere natuurverschijnsel wil bekijken, moet volgens oogarts Alberta Thiadens van het Erasmus MC wel de juiste voorzorgsmaatregelen nemen. "Normaal kijk je ook niet in de volle zon. Nu lijkt het minder fel, maar de intensiteit van het zonlicht is net zo fel."

Juist dat maakt een zonsverduistering volgens Thiadens verraderlijk. "Je hebt er niet meteen last van. Je voelt ook niet dat je een brandwond op je netvlies oploopt. Dat is het grootste gevaar."

Klachten kunnen pas uren of zelfs dagen later ontstaan. Bij schade aan het netvlies kunnen mensen wazig of vervormd zien of een zwarte vlek waarnemen. Bij schade aan het hoornvlies kan een zanderig gevoel in de ogen ontstaan.

Het advies is daarom om een eclipsbril te kopen. Wie online zoekt naar tips, vindt allerlei alternatieven om toch te kunnen kijken. Maar die zijn volgens Thiadens onveilig. "Ze bieden onvoldoende bescherming voor het netvlies. Dubbele zonnebrillen of cd's waar je doorheen moet kijken: allemaal niet doen." Ook een standaard lasbril is volgens haar niet geschikt.

Hoe kijk je veilig zonder eclipsbril?

Wie geen eclipsbril heeft, kan volgens haar beter indirect kijken. Bijvoorbeeld door de verduistering op een (tv)scherm te volgen of met de rug naar de zon een selfie of video te maken. "Het gaat er vooral om dat je niet naar of richting de zon kijkt."

Meteoroloog Robert de Vries noemt nog een veilige manier: laat zonlicht door een vergiet of door de bladeren van een boom op de grond of een muur vallen. De kleine lichtvlekjes veranderen tijdens de verduistering in sikkelvormen. Zo kun je het natuurverschijnsel bekijken zonder rechtstreeks in de zon te kijken. Hoe je het vergiet precies moet houden, legt Robert uit in onderstaande video.

1:21

Hoe je met een vergiet de zonsverduistering kunt zien

Volgens Thiadens is een goedgekeurde eclipsbril de veiligste manier om rechtstreeks naar de zon te kijken. Ook dan is voorzichtigheid geboden. "Zelfs met een eclipsbril moet je niet te lang kijken, in ieder geval niet de hele verduistering."

Zorgen over dure eclipsbrillen

Eigenaar Sebastiaan Lommelaars begon zijn website eclipsbrillen.nl in 2017 nadat hij zelf moeite had om een eclipsbril te kopen. "Daar moeten we toch anders mee om kunnen gaan, dacht ik", vertelt hij aan Hart van Nederland. Deze week stromen de bestellingen massaal binnen. "Het is erger dan een gekkenhuis. Zo erg als dit hebben we nog nooit meegemaakt."

De eclipsbrillen vliegen de deur uit, blijkt uit een rondgang op internet. En de prijzen worden steeds hoger. Wie de prijzen in de gaten houdt, ziet dat je bijvoorbeeld vorige week nog 14,95 euro betaalde voor een pakketje van vier brillen. Nu kost dat deze week 24,95 euro. "Ja, helaas. Omdat wij ook zo verrast waren door de vraag hebben we last minute voorraad moeten regelen. Dat is heel erg duur. Maar je betaalt wel voor een snelle levering en een veilige bril", aldus Sebastiaan.

Waarom geen gratis eclipsbril?

Oogarts Thiadens maakt zich zorgen over de sterk gestegen prijzen van eclipsbrillen. "Wij adviseren wel zo'n eclipsbril, want er zijn verder niet zoveel veilige manieren. Maar het is iets waar iedereen van zou moeten kunnen meegenieten. Nu kunnen alleen mensen die veel geld te besteden hebben zo'n brilletje aanschaffen. Wat er dan misschien gaat gebeuren, is dat veel mensen denken: weet je wat, ik ga zelf iets in elkaar flansen. En die komen dan misschien met oogschade terug van de eclips. Dat is niet wenselijk.

"Mijn voorkeur zou hebben dat het een standaardprijs is die voor iedereen toegankelijk is en waar niet een verdienmodel achter zit. Het is toch iets wat voor de algemene gezondheid van belang is. Zie het als een vuurwerkbrilletje dat voor een redelijke prijs voor iedereen toegankelijk is."'

Wanneer is de zonsverduistering?

De gedeeltelijke zonsverduistering begint op 12 augustus om 19.14 uur. Het hoogtepunt is om 20.11 uur en rond 21.05 uur is het natuurverschijnsel voorbij. Volgens meteoroloog Robert de Vries is een plek met vrij uitzicht op de westnoordwestelijke horizon het meest geschikt om de verduistering te bekijken.