Herfstkleuren laten langer op zich wachten: dit is waarom

De laatste herfstmaand is al begonnen en nog steeds zijn er veel bomen en struiken die er behoorlijk groen uitzien. De levendige oranje, bruine, gele en rode tinten zien we tegenwoordig steeds later in het najaar in de natuur verschijnen. Hoe dat komt, legt onze meteoroloog Dennis Wilt uit.

Benieuwd naar wat het weer doet de komende dagen? Bekijk dan bovenstaande video.

De herfst begint als in het najaar de zon loodrecht boven de evenaar staat. Dat is het moment waarop dag en nacht over de hele wereld eventjes ongeveer even lang zijn. Op de kalender varieert dit moment met een dag rond 21 september, omdat een jaar altijd iets langer duurt dan precies 365 dagen.

Dat corrigeren we om de vier jaar met een schrikkeljaar. Dit jaar startte de herfst dus op 23 september, toen om 02.05 uur de zon recht boven de evenaar stond. Alleen was het qua temperatuur nog volop zomer. Nooit eerder was het zo warm in die laatste week van september. Tijdens de afgelopen maand oktober bleef het uitermate zacht voor de tijd van het jaar.

Seizoenen verschuiven

Als gevolg van de wereldwijde opwarming en het veranderende klimaat in Nederland zien we een verandering in onze seizoenen. Zomers worden warmer en houden langer aan. Onze winters worden minder koud, beginnen later en houden vaak eerder op. Als gevolg daarvan begint de lente vaak eerder en de herfst juist later. Zo'n 60 jaar geleden begon de herfst zelfs twee tot drie weken eerder dan tegenwoordig.

Kou nodig voor verkleuring

In het najaar worden de dagen korter en de nachten langer, waardoor het ook kouder wordt. Het moment waarop bladeren gaan verkleuren, hangt af van het soort boom, maar vooral ook van het weer. Als de temperatuur onder de 5 graden duikt, is dat voor bomen het signaal dat de zogenaamde sapstroom stilgelegd kan worden voor de komende winter. Het pigment chlorofyl, dat een belangrijke rol speelt bij de fotosynthese, zorgt voor de groene kleur van bladeren. Als de sapstroom wordt vertraagd of stopgezet, worden de andere, verborgen herfstkleuren in de bladeren zichtbaar. Vorst tijdens de nachten versnelt het verkleuringsproces.

Bladverkleuring en bladval in de zomer

Toch zagen we afgelopen zomer ook al bruine bladeren aan de bomen en veel blad op de grond. Dit heeft niets met de herfst te maken, maar met de aanhoudende hitte en droogte. Nooit eerder was het in de zomer zo warm. Dat had zijn weerslag op de natuur. Bomen gaan bij extreme en langdurige droogte in een soort overlevingsstand. Ze laten een deel van hun bladeren vallen, zodat ze de verdamping beperken en zo voor de overige bladeren voldoende vocht beschikbaar houden.

Herfstkleuren en zon

De komende dagen zijn de omstandigheden ideaal om de bladverkleuring verder op gang te brengen. Het klaart flink op, waardoor het tijdens de nachtelijke uren kan afkoelen tot rond het vriespunt. Veel bomen die nu nog grotendeels groen zijn, zullen door deze omstandigheden ook worden geprikkeld en de komende weken hun prachtige herfstkleuren laten zien. Overdag blijft het droog en op de zonnige dagen die volgen, is het heerlijk weer voor een frisse wandeling in de kleurrijke natuur.