Warme Noordzee kan ons dit najaar flink wat regen brengen

"Voor de langste dag neemt de zee, na de langste dag geeft de zee." Het is een oud weergezegde dat de komende maanden wel eens heel toepasselijk kan blijken. Want na een uitzonderlijk warme zomer is ook de Noordzee nog altijd erg warm. En dat kan in het najaar extra stevige buien opleveren, vertelt meteoroloog Dennis Wilt.

Benieuwd naar het weer de komende dagen? Bekijk dan bovenstaande video.

Het gezegde is eigenlijk heel logisch, aldus Wilt. In het voorjaar warmt het land snel op, terwijl de Noordzee nog koud is. De zee remt dan juist de vorming van buien. Na de zomer zijn de rollen omgedraaid. Het land koelt steeds verder af, maar zeewater houdt de warmte veel langer vast. Dan begint de zee te 'geven'.

En dit jaar heeft de Noordzee behoorlijk wat warmte opgeslagen. Half augustus werd bij Lichteiland Goeree, zo'n 30 kilometer uit de kust, een etmaalgemiddelde watertemperatuur van 21,5 graden gemeten. Niet eerder was het zeewater daar sinds het begin van de metingen in 1984 zo warm.

Lees ook:

Extreem weer

Droogte nog lang niet voorbij, ondanks soms stevige regen

Brandstof voor buien

Warm zeewater zorgt voor extra verdamping. Als daar in het najaar koudere lucht overheen stroomt, kan de atmosfeer behoorlijk onstabiel worden. De warme zee levert dan als het ware extra brandstof voor buien. Dat betekent overigens niet dat we automatisch een kletsnatte herfst krijgen. Daarvoor moeten ook andere omstandigheden meewerken.

Maar als de wind vanaf zee waait en er koude lucht op grotere hoogte aanwezig is, kunnen buien boven de Noordzee gemakkelijk ontstaan en onderweg naar onze kust verder groeien. Dat merken we vooral in de kustprovincies. Daar valt in de herfst gemiddeld sowieso al meer regen dan verder landinwaarts. In sommige situaties kunnen buien achter elkaar vanaf zee binnenkomen en lokaal in korte tijd veel water achterlaten.

Regen die we goed kunnen gebruiken

Na de extreem droge zomer van 2026 is die regen voor Nederland helemaal geen slecht nieuws. Onze grondwaterreserves zijn nog lang niet hersteld. Regelmatige regen in het najaar en de winter is hard nodig om die voorraad weer aan te vullen. Wolkbreuken, waarbij tientallen millimeters in korte tijd naar beneden komen, hebben niet het gewenste effect, omdat dan veel water rechtstreeks wegstroomt en niet in de bodem wordt opgenomen. Rustige en langdurige regen is voor het grondwater veel waardevoller.

Kans op noodweer en overstromingen

Ook elders in Europa zien we dit effect. Veel zeeën rond ons continent zijn warm en vooral rond de Middellandse Zee kan de combinatie van warm zeewater en koudere lucht in het najaar explosief uitpakken. De Middellandse Zee bevat na de zomer een enorme hoeveelheid warmte en vocht. Komt daar op hoogte koude lucht bij, dan kunnen zeer zware onweersbuien ontstaan. In bijvoorbeeld Spanje en Italië kan dat leiden tot enorme hoeveelheden regen in korte tijd, met wateroverlast en overstromingen tot gevolg.