Mails ambtenaren eindelijk openbaar: lage nareis- op nareiscijfers waren bekend
Beleid
Vandaag, 20:30
Ambtenaren wisten vlak na de val van Rutte IV - in juli 2023 - van ‘enorm lage’ nareis-op-nareiscijfers. Toch sprak Dilan Yeşilgöz, destijds minister van Justitie en Veiligheid, van ‘duizenden’ gevallen. Het ministerie had meerdere signalen van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) over de kleine omvang van nareis-op-nareizende asielzoekers. Dat blijkt uit vele tientallen nieuwe documenten die dinsdag openbaar zijn geworden.
Wat is ‘nareis op nareis’?
‘Nareis op nareis’, ook wel gestapelde gezinshereniging genoemd, betekent dat iemand die via familie naar Nederland is gekomen, daarna zelf weer familie laat overkomen. Bijvoorbeeld een jongvolwassene die als nareiziger arriveert en vervolgens asiel aanvraagt om zijn eigen partner of kinderen na te laten reizen.
De stukken verschijnen na een beroep op de Wet open overheid (Woo) dat Hart van Nederland al in juni 2024 deed. Onduidelijk blijft of de cijfers de toenmalige minister destijds hebben bereikt.
Uit de documenten die nu zijn vrijgegeven, blijkt dat het ministerie van Justitie en Veiligheid al tien dagen na de kabinetsval op de hoogte was van de beperkte omvang. Een groep ambtenaren had de opdracht om de werkelijke nareiscijfers in kaart te brengen. In een mailwisseling van 18 juli 2023 schrijft een van hen: "De IND deelt hier in de bijlage de (enorm lage) aantallen van nareis op nareis".
Wat is een Woo-verzoek?
Een Woo-verzoek (Wet open overheid) is een verzoek aan de overheid om informatie openbaar te maken. Iedereen kan dit doen om inzicht te krijgen in beleid, besluitvorming of communicatie binnen overheidsinstanties. De wet verplicht de overheid om deze informatie, met enkele uitzonderingen zoals privacy- of veiligheidsbelangen, binnen een bepaalde termijn te verstrekken. Voor journalisten is de Woo een belangrijk instrument om transparantie af te dwingen en politici te kunnen controleren.
Een aantal weken later ontstond alsnog twijfel over de betrouwbaarheid van de cijfers. Daarop besloot de IND de aantallen verder te analyseren. Begin november werd die analyse afgerond en ontving het ministerie de herziene informatie. Daaruit bleek dat er in 2023 110 aanvragen voor nareis op nareis waren gedaan.
Niet heel veel
Het duidt erop dat het niet om "heel veel" asielzoekers gaat die de omstreden methode gebruiken, zoals Yeşilgöz beweerde. Toch benadrukte Yeşilgöz een aantal dagen later opnieuw het beeld van een grote groep toen ze in de Volkskrant over "duizenden" sprak.
'Waar mogelijk abstraheren'
Uit communicatie van het ministerie van Justitie en Veiligheid lijkt het er nu op dat ambtenaren de bij hen bekende nareis-op-nareisaantallen niet aan de grote klok wilden hangen. Toen de IND begin november 2023 nieuwe cijfers deelde, reageerde een ambtenaar per mail: "Als besproken zou ik bij voorkeur wat wegkomen van de discussie over aantallen en vooral de focus willen leggen op waar ons beleid niet werkt."
Dit gebeurt opnieuw als Yeşilgöz zich in juni 2024 moet komen verantwoorden in de Tweede Kamer. In de voorbereiding van het debat mailt een ambtenaar aan collega's om "waar mogelijk te abstraheren" bij het vrijgeven van informatie. Ook stelt de ambtenaar voor om juristen in te schakelen en "de Woo-ondergrens aan te houden."