Politiek

Opiniemakers steeds vaker kritisch op coronamaatregelen: 'Dit kost mensen levensjaren'

Een groeiend aantal opiniemakers laat zich kritisch uit over de strenge coronamaatregelen. Deze zouden ernstige schade toebrengen aan onze economie en samenleving. Zij pleiten dan ook voor een versoepeling van de regels. Volgens minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid zien mensen de ernst van de situatie niet in, als ze er nu voor pleiten de regels los te laten.

Volg via het liveblog het laatste nieuws over het coronavirus in Nederland.

Radio- en tv-maker Robert Jensen is een van de meest uitgesproken criticasters. In zijn De Jensen Show prijst hij hen die zich wél durven uitspreken tegen de strenge coronamaatregelen, die wél hardop vragen: is dit het allemaal wel waard? Het antwoord op die vraag is wat Jensen betreft een niet mis te verstaan “nee”.

Lockdown is ‘verwoestend’

Volgens hem stort de economie door de maatregelen helemaal in en kan dat zo niet verder gaan. “Hoe kunnen sommige mensen niet zien dat die lockdown zo kwalijk, zo verwoestend is en dat het de potentie heeft – en al heel snel – om alles wat is opgebouwd in heel rap tempo te vernietigen? Waarom zien mensen dit niet?”

(Tekst gaat verder onder video)

Hij geeft zelf antwoord op die vraag. Politici praten over – volgens hem – randzaken als het wel of niet dragen van mondkapjes die “zero effect hebben”. Het enige wat men daarmee bereikt, stelt hij, is toename van angst. “Dan zie je iemand met een mondkapje en twee van die hele bange ogen. Want als je angst accepteert, kun je niets meer zien, niet meer doen, je verstijft helemaal. Je zíet niet meer wat er aan de hand is. Je hoeft niet meer bang te zijn voor het virus, als je ziet wat er gebeurt als we in een depressie belanden.”

Ernst van dit virus

Minister Hugo de Jonge liet zich zaterdag tegenover Hart van Nederland kritisch uit over deze opiniemakers. Hij stelt dat mensen de ernst van het virus niet inziet, als ze niet begrijpen dat de maatregelen niet zomaar kunnen worden opgeheven.

Lees ook: Minister De Jonge haalt uit naar opiniemakers als Marianne Zwagerman: ‘Snappen de ernst van het virus niet’

“Als je ziet hoe het virus in de verpleeghuizen heeft huisgehouden, al 900 locaties ruim. Soms gepaard met heel veel overlijdens”, stelt De Jonge. “Als je niet begrijpt wat de ernst daarvan is, en dat we nog lang niet kunnen nadenken over het zomaar weer eventjes open gaan van het loket.”

Anderhalvemetersamenleving niet haalbaar

“We laten dat virus ons leven overnemen”, vindt ook columniste Ebru Umar. Zij kiest ervoor om nog wel gewoon bij haar vrienden en haar bejaarde ouders op bezoek te gaan. “Mijn ouders zijn 76, arts en weigeren de IC – artsen hè, die kijken wel uit. Daarnaast doen ze zo voorzichtig mogelijk. Ga lekker anderen lastig vallen met je betweterigheid”, twittert ze.

Haar tweets konden rekenen op veel kritiek. “Het virus beheerst het leven van de mensen op de IC en de zorg. Misschien daar eerst over na denken”, klinkt het. Of: “Dat je tegendraads was vermoedde ik al. Dat je ook dom bent wist ik niet. Nu wel.”

In haar column voor PowNed nuanceert ze één en ander, maar ze benadrukt dat die anderhalvemetersamenleving waaraan we allemaal moeten geloven, zowel op economisch als maatschappelijk vlak, geen haalbare kaart kan zijn:

Meer schade dan winst

Ira Helsloot, hoogleraar Besturen en Veiligheid aan de Radboud Universiteit en journalist en presentator Jort Kelder waren twee van de eersten die zich uitspraken tegen de strenge coronamaatregelen versus de economie.

Helsloot waarschuwde eind maart al dat de coronamaatregelen de volksgezondheid meer schade oplevert dan winst. “Je gunt iedereen een extra levensjaar” zei hij tegen het AD. “Maar als openbaar bestuur moet je kosten en baten in perspectief zien, tegen elkaar afwegen. Zulke zware maatregelen kosten ook levensjaren.”

Hij doelt daarmee bijvoorbeeld op het aantal mensen dat door de maatregelen in de bijstand terechtkomt. “Als je een inkomen hebt op bijstandsniveau, leef je gemiddeld tien jaar korter dan iemand met een normaal inkomen. Dus al die mensen van wie het inkomen nu verdwijnt omdat ze ontslagen zijn of nog worden als gevolg van deze maatregelen, gaan korter leven. Dat moet je meewegen.”

Belangenafweging

Jort Kelder had een soortgelijke mening, waarmee hij zich de woede van vele Nederlanders op de hals haalde. Tegen Omroep Friesland stelde hij dat we “80-plussers die te dik zijn en gerookt hebben aan het redden” zijn. “Dat is statistisch dus wel wat er gaande is. Op een gegeven moment moet er gewoon een belangenafweging komen: hoeveel economische schade is ons het redden van mensen die waarschijnlijk daarna binnen twee jaar waren doodgegaan waard?”

Ook hij nuanceerde zijn uitspraken later enigszins, in de podcast Een-tweetje met Yves: Ondernemen in tijden van corona zei hij dat hij zijn opmerkingen “empatischer” had kunnen formuleren, maar dat hij met zijn opmerkingen “ten koste van mezelf” ondernemers een plezier heeft gedaan. “Als ik het niet had gedaan, was die discussie nooit zo versneld.”

‘Zeis door het dorre hout’

BNR-columnist Marianne Zwagerman is eenzelfde mening toegedaan, blijkt uit haar column en tweets. Volgens Zwagerman gaat corona “best ‘eerlijk’ te werk” en gaat “de zeis vooral door het dorre hout.” Zwagerman meent dat “alle maatregelen de welvaart van jongeren om zeep helpen uit onvermogen om te accepteren dat oude mensen een keer dood moeten”.

Aan Hart van Nederland legt ze uit dat ze vindt dat er teveel emotie in het ‘coronadebat’ sluipt en dat mag wat haar betreft wel een tandje minder. “Je moet niet je hele politieke beleid baseren op die emotie. Je moet naar de feiten blijven kijken.”

Haar ‘trigger’ voor de ‘dor hout-opmerking’ was de gemiddelde levensduur van mensen in verpleeghuizen. “Die bleek ergens tussen de negen maanden en een jaar te zijn. Je gaat naar een verpleeghuis aan het einde van je leven om daar dood te gaan, dat is wat je daar doet. En wij gaan ons nu heel erg druk maken over mensen in verpleeghuizen die hooguit twee of drie maanden eerder doodgaan. Dat bedoel ik met dor hout, ergens moeten we leren de natuur weer de respecteren.”

‘Expertise economische deskundigen van levensbelang’

Ook opiniepeiler Maurice de Hond, tevens doctorandus sociale geografie, vindt dat er te weinig wordt gekeken naar het belang van de economie. Hij weet als geen ander hoe hij wetenschappelijk werk moet lezen en hoort in de communicatie van het RIVM en virologen vooral “dat ze het druk hebben”, zegt hij tegen Hart van Nederland. Zijn eigen analyses van de meest recente studies zijn heel anders dan die van de experts. “Het lijkt alsof ik actuelere kennis heb dan het Outbreak Management Team.”

Wat hem betreft moeten adviezen van het RIVM en virologen dus niet klakkeloos worden gevolgd, maar is juist de expertise van economische deskundigen van levensbelang. “Het opstarten van de samenleving en het zorgen dat de schade aan de economie wordt beperkt, dat is niet de deskundigheid van het Outbreak Management Team. Daar heb je andere deskundigen voor, die moeten worden ingeschakeld om op een slimme manier te zorgen dat de samenleving niet nog meer schade lijdt dan nu al is gebeurd.”