Gouden Koets maakt voorlopig zijn laatste rit

Na jaren trouwe dienst, maakt de gouden koets dinsdag tijdens Prinsjesdag voorlopig zijn laatste rit van paleis Noordeinde naar het Binnenhof en terug. De koets krijgt de komende jaren een flinke onderhoudsbeurt. De voorloper van de gouden koets, de glazen koets, wordt ingezet als vervanger. Die koets ging de afgelopen jaren in de revisie en is nu weer klaar voor gebruik.

Prinses Wilhelmina kreeg de gouden koets, tegen haar zin in, cadeau tijdens haar inhuldiging in 1898. In eerste instantie wilde de vorstin het rijtuig niet in gebruik nemen, maar tijdens haar huwelijk in 1901 deed ze dat toch. De koets werd zo goed ontvangen, dat het Nederlandse volk aandrongen op het gebruik van de koets tijdens Prinsjesdag.

In de afgelopen jaren zijn zowel de glazen als de gouden koets afwisselend ingezet op de derde dinsdag van september.

Tien weetjes over de Gouden Koets:

1.Hoe oud is de koets?

De koets is door de inwoners van de stad Amsterdam geschonken aan koningin Wilhelmina bij haar inhuldiging op 6 september 1898. Het geld voor de koets is ingezameld door de Vereeniging van het Amsterdamsche Volk tot het Aanbieden van een Huldeblijk aan H.M. Koningin Wilhelmina.

2. Hoeveel paarden lopen er voor de Gouden Koets?

De Gouden Koets is bestemd om door acht paarden te worden getrokken, vandaar de bijzondere hoogte van de bok. De koetsier moet immers het gehele span kunnen overzien. Op het voorste paard zit een postiljon.

3. Van welke materialen is de koets gemaakt?

De naam van de Gouden Koets is enigszins misleidend. Het rijtuig is namelijk gemaakt van Javaans teakhout. Dit hout is deels beschilderd, deels verguld met bladgoud. Aan dit bladgoud heeft de koets zijn naam te danken. Bij het vervaardigen van de koets is er bewust naar gestreefd zoveel mogelijk materialen te gebruiken uit het toenmalige Koninkrijk der Nederlanden. Zo is in de koets vlas verwerkt uit Zeeland, leer uit Brabant en ivoor uit Sumatra.

4. Hoe vaak wordt de Gouden Koets gebruikt?

De Gouden Koets wordt gewoonlijk maar een keer per jaar gebruikt, namelijk tijdens Prinsjesdag.

5. Welke koets wordt er gebruikt als de Gouden Koets wordt gerepareerd?

Na Prinsjesdag 2015 ondergaat de Gouden Koets een ingrijpende en langdurige restauratie, die naar verwachting vier jaar zal duren. In de tussentijd zal het koningspaar de Glazen Koets gebruiken.

6. Bij welke belangrijke gebeurtenissen is de Gouden Koets ingezet?

De koets werd voor het allereerst keer ingezet bij de inhuldiging van Wilhelmina in 1898. Daarna werd de koets ook gebruikt bij onder meer het huwelijk van prinses Juliana en prins Bernhard (1937), de doop van prinses Beatrix (1938), het huwelijk van prinses Beatrix en prins Claus (1966) en het huwelijk van prins Willem-Alexander en Prinses Máxima (2002).

7. Wie heeft de koets gebouwd?

De Gouden Koets is niet van massief goud, maar delen van de koets zijn bedekt met bladgoud. De koets werd ontworpen en gebouwd door de gebroeders Spijker. Het bouwen van de koets stelde hoge eisen aan het vakmanschap van ontwerpers en constructeurs en in Amsterdam was in die tijd veel kennis op het gebied van rijtuigbouw aanwezig.

8. Wat staat er op de panelen van de Gouden Koets?

Op de panelen van de koets werden voorstellingen aangebracht, ontworpen door professor N. van der Waay (hoogleraar aan de Amsterdamse Rijksacademie voor Beeldende Kunsten).

9. Waar is de bekleding in de koets van gemaakt?

De binnenbekleding van de koets is geheel met de hand geborduurd. Vijftien miljoen steekjes waren nodig voor een ivoorkleurig fond met oranjebloesem en cherubijntjes. Het plafond is in vlakken verdeeld, waardoor zoveel mogelijk vrouwen de gelegenheid kregen aan de koets mee te werken. De vakken worden afgesloten met vergulde bogen, die zich in het midden samenvoegen en de in lauweren gevatte initialen van Koningin Wilhelmina vormen. Deze initialen worden beschenen door een matgouden zon. De zijwanden zijn geborduurd met de wapens van de provincies, het rijkswapen en twee Amsterdamse wapens: het oude wapen, vastgesteld in 1816, en het wapen uit 1898. Het tapijt op de vloer is versierd met tulpen, narcissen en hyacinten om het met Nederlandse bloemen bestrooide levenspad van de Koningin te symboliseren. Ondanks de grote hoeveelheid figuren, dieren, bloemen en kleuren, maakt de koets geen “rommelige” indruk. Door de zo strak mogelijk gehouden lijnen, het egale gouden fond, de tere kleuren en de lichte beschildering heeft de koets een grote harmonie verkregen.

10. Welke route legt de koning af op Prinsjesdag?

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima vertrekken vanaf Paleis Noordeinde in de Gouden Koets naar richting het Binnenhof. Via de Heulstraat, de Lange Voorhout, de Lange Voorstraat en het PLein komt de koets uiteindelijk op het Binnenhof aan.