Gezondheid

Alles wat je moet weten over ebola

Sinds februari 2014 is er een ebola-uitbraak gaande in West-Afrika en inmiddels zijn er ruim 5400 mensen aan de infectieziekte overleden, volgens de Wereld Gezondheidsorganisatie. De WHO spreekt van een ‘medische noodsituatie’ en onlangs zijn er ook twee Nederlandse artsen in Sierra Leone in aanraking gekomen met het dodelijke virus. Onderstaand de belangrijkste dingen die je moet weten over ebola.

1. Wat is ebola?
Het ebolavirus veroorzaakt een zeldzame maar zeer ernstige infectieziekte die in Afrika voorkomt. De ziekteverschijnselen zijn: hoge koorts, hoofdpijn, spierpijnen, braken, diarree en bloedingen in het lichaam. Deze ziekteverschijnselen treden tussen 2 en 21 dagen (met een gemiddelde van 7 dagen) op na besmetting met het ebolavirus. Zolang mensen geen ziekteverschijnselen hebben, zijn zij niet besmettelijk voor hun omgeving.

2. Hoe verloopt de besmetting?
De ziekte is alleen besmettelijk via direct lichamelijk contact met een patiënt of lichaamsvloeistoffen van de patiënt (bloed, speeksel, urine, zweet en dergelijke) of door het slachten en opeten van een ziek wild dier (bushmeat). Eenmaal besmet is er een grote kans op overlijden (40-90%). Het ebolavirus verspreidt zich niet via de lucht of via muggen. Ook kan het virus niet worden overgedragen door het aanraken van voorwerpen zoals geld of het zwemmen in een zwembad.

3. Is er een behandeling?
Nee, er is geen vaccin of medicijn tegen ebola beschikbaar. De behandeling bestaat hoofdzakelijk uit het bestrijden van de complicaties. Ebola zorgt voor zulke ernstige klachten dat mensen altijd verzorgd moeten worden, vooral op het moment dat zij het meest besmettelijk zijn. Op dit moment wordt er in zeer beperkte mate een experimentele behandeling gegeven met een niet-geregistreerd medicijn. Onbekend is of dit middel effect heeft op het verloop van de ziekte.

4. Hoe wordt de ziekte bestreden?
Een ebola-uitbraak wordt bestreden door patiënten snel te herkennen, en af te zonderen (te isoleren) zodat er geen nieuwe besmettingen plaatsvinden. Mensen die (zonder bescherming) in aanraking zijn geweest met een patiënt worden drie weken lang gevolgd om te kijken of zij ook ziek worden. Is dat het geval, dan worden zij ook meteen opgenomen in het ziekenhuis, waarbij zij afgezonderd van andere patiënten worden verpleegd. Artsen en verpleegkundigen die patiënten behandelen en verzorgen dragen beschermende kleding en volgen strenge regels om besmetting en verspreiding te voorkomen.

5. Wie loopt kans om ziek te worden?
Dit zijn vooral verzorgers van patiënten zoals gezondheidswerkers en familieleden. Je kunt besmet raken door direct contact met een patiënt. Het virus wordt hierbij overgedragen via lichaamsvloeistoffen (bloed, speeksel, zweet en dergelijke). Daarnaast kunnen mensen ziek raken door het eten van zieke wilde dieren (bushmeat).

6. Waar is de uitbraak van ebola?
Sinds februari 2014 is er een uitbraak van ebola in West-Afrika. De uitbraak is waarschijnlijk begonnen in het regenwoud in Zuidoost Guinee, vermoedelijk na het eten van besmette dieren uit het oerwoud. De uitbraak heeft zich vervolgens verder verspreid.

7. Is het mogelijk dat ebola zich naar Nederland verspreidt?
De kans dat iemand besmet raakt met het ebolavirus en het zo meeneemt naar Nederland is aanwezig maar heel klein. Mensen worden alleen ziek door direct contact met patiënten of door het bereiden of eten van bushmeat (rauw apen- of vleermuizenvlees). Ebola is pas besmettelijk als iemand daadwerkelijk klachten heeft. Daarom lopen vooral mensen die zieke patiënten verzorgen risico om besmet te raken.

8. Hoe wordt ebola bestreden als het toch naar Nederland zou komen?
Mocht toch iemand naar Nederland komen die besmet is met het ebolavirus, dan is ook weer een kleine kans op verdere verspreiding. Een patiënt is pas besmettelijk als hij symptomen van de ziekte heeft. De patiënt wordt dan zo ziek dat hij medische behandeling nodig heeft. In Nederland is het dan gebruikelijk om contact op te nemen met een arts. Een arts is verplicht om een verdenking van een besmetting met ebola (of een soortgelijk virus) te melden bij de GGD. Vervolgens brengen het RIVM en de GGD alle contacten in kaart en wordt bij hen drie weken lang de gezondheid in de gaten gehouden. Als zij symptomen ontwikkelen worden zij direct in isolatie verpleegd. Dit is een effectieve manier om de verspreiding tegen te gaan. Dit heeft zich in Nederland bewezen bij een patiënt met het marburgvirus in 2008. Het marburgvirus is nauw verwant aan het ebolavirus.

9. Wat is het advies voor reizigers naar landen met een ebola-uitbraak?
Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft om veiligheidsredenen het reisadvies naar Sierra Leone, Liberia, Guinee en Nigeria aangepast. Kijk voor de actuele reisadviezen op de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken

10. Wat kun je zelf doen om infecties te voorkomen tijdens het reizen?
Deze maatregelen zijn een aanvulling op de bestaande algemene reizigersadviezen.
• Was de handen regelmatig met zeep of andere ontsmettingsmiddelen.
• Vermijd plekken waar vleermuizen verblijven zoals grotten, geïsoleerde schuilplaatsen of mijnen.

11. Ik heb een land bezocht waar ebola voorkomt. Moet ik mij laten testen op ebola?
Voor toeristen of mensen die voor zaken naar landen reizen waar ebola voorkomt en geen contact met ebolapatiënten hebben gehad, is het risico op infectie met het ebolavirus laag. Daarom wordt niet aanbevolen om standaard te testen op ebola bij mensen die geen ziekteverschijnselen vertonen. Wanneer u in een gebied geweest bent waar ebola voorkomt, is het belangrijk dat u uw eigen gezondheid in de drie weken na thuiskomst in de gaten houdt. Klachten zoals koorts, spierpijn en hoofdpijn kunnen passen bij de ziekte ebola, maar komen ook vaak voor bij bijvoorbeeld griep of malaria. Wanneer uw arts uw klachten verdacht vindt voor ebola, kan er zo nodig laboratoriumonderzoek verricht worden om na te gaan of het om ebola gaat.

Meer informatie over ebola vind je op de website van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

LEES OOK: Het hele dossier over de ebola-epidemie.